متن املای تقریری ــــــ پایه هفتم

باسمه تعالی

ای نام تو ، بهترین سرآغاز         بی نام تو نامه کی کنم باز

درمیان جمع گشاده رو بود و در تنهایی ، سیمایی محزون و متفکّر داشت. هرگز به روی کسی خیره نگاه نمی کرد و بیشتر اوقات چشم هایش را به زمین می دوخت.

حکومت عراق به دستور شاه اقامت امام خمینی را در آن کشور ممنوع کرد. امام خمینی ناگزیر به پاریس رفت و از آنجا رهبری نهضت مردم ایران را که در آن زمان به یک انقلاب بزرگ تبدیل شده بود بر عهده گرفت.

آمتخصّصان و دانشمندان جهانی مجبور شده اند اعتراف کنند که جوانان ما با پشتوانه ی ایمان و همّت و غیرت، توانسته اند استعداد جوشان و پنهان خود را آشکار کنند.

کتاب پر راز و رمز آفرینش و شگفتی های طبیعت ، سرشار از درس ها و اندرزهاست . اگر نیروی جوانی و شادابی و چالاکی این دوره را با تأمّل ، تفکرّ و بصیرت همراه کنیم به شکوفایی خواهیم رسید .

ایرانیان خدمات بسیار شایانی به اسلام کرده اند ، و آن خدمات از روی صمیمیّت و اخلاص و ایمان بوده است.

                 خداوندا به حق نیک مردان              که احوال بدم را نیک گردان

درسنامه ___ فارسی هفتم __ درس 17 (ما می توانیم و نیایش)

خود ارزیابی

1 - دانش آموزان چه جمله هایی روی برگه های خود مینوشتند؟
جمله هایی که نشان دهنده عدم توانایی آنها در انجام دادن کاری بود مانند: من نمیتوانم به توپ فوتبال ضربه بزنم، من نمیتوانم کاری کنم که مرا دوست داشته باشند و...


2- چرا دونا از دانش آموزان خواسته بود که «نمی توانم» های خود را بنویسند؟

زیرا میخواست به دانش آموزان بفهماند کاری نیست که انسان نتواند انجام دهد و بچه ها باید ناتوانی را از زندگی و ذهن خود پاک کنند و باور داشته باشند که برای انجام هر کاری توانا هستند.


3 - منظور بازرس از جملۀ « فهمیدم که این شاگردان هرگز چنین روزی را فراموش نخواهند کرد » چیست؟

با این حرکت، دانش آموزان همیشه به یاد این روز و مراسم تدفین نمی دانم میمانند و هرگاه کلمه ی  «نمی توانم» را میشنود، یاد مراسم تدفین و ترحیم آن میافتد.


دانش های زبانی و ادبی

 نکتۀ اوّل 
به کلمه های زیر توجّه کنید

الف)  صیاد، کلاغ، شتاب، آسیب

ب) بیمناک، کتابخانه، گل فروشی

کلمات بخش الف و ب چه تفاوتی با هم دارند؟

با کمی دقت درمییابیم که کلمات بخش (ب) از دو یا چند قسمت ساخته شده اند؛ مثلاً:

بیمناک: بیم + ناک

کتابخانه: کتاب + خانه

گل فروشی: گل + فروش + ی

ولی واژه های بخش الف چنین نیستند و تنها یک قسمت دارند:

صیاد، کلاغ و … به واژه های بخش الف (ساده) و به واژه های بخش ب (غیر ساده) می گویند.

واژه های ساده فقط یک جزء دارند و واژه های غیرساده، بیش از یک جزء دارند.

 نکتۀ دوم 

درس هایی که در این فصل خواندید، از ادبیات کشورهای دیگر هستند که به زبان فارسی ترجمه شده اند. شما با ترجمه از سال های گذشته آشنا شده اید؛ مثلاً آیات قرآن یا احادیث را با ترجمۀ فارسی خوانده اید. به کسی که ترجمه میکند، مترجم می گویند. مترجم باید با دو زبان، یعنی زبانی که از آن ترجمه میکند و زبانی که به آن ترجمه میشود، کاملاً آشنا و مسلّط باشد.مترجمان هنگام ترجمه، از منابعی مانند فرهنگ لغت، دائرۀ المعارف، فرهنگنامه، شبکه های اطلاع رسانی معتبر و … استفاده می کنند. 

آیا میتوانید جمله های زیر را با استفاده از فرهنگ لغت ترجمه کنید؟

عربی : « اضاعَۀُ الْفُرْصَۀ غُصَّۀ » امام علی (ع)

از دست دادن فرصت باعث غم و اندوه است.

انگلیسی :

?This story is the last lesson. What is your idea about it

این داستان درس گذشته است. نظرتان درباره آن چیست؟

   املا   

- کلماتی همچون «بلیت , اتو، توس، اتاق، قورباغه ... » واژه هایی هستند که گاهی به صورت «بلیط، اطو، طوس، اطاق، غورباغه و...» نیز نوشته میشوند، امّا شکل اوّل مناسب تر است.

- در شکل نوشتاری کلماتی همچون «خواهر، خوش، خواستن، خواهش و...» حرفی وجود دارد که خوانده نمیشود. به خاطر سپردن شکل املایی آنها از نکات مهمّ املایی است.

   کارگروهی   

1- درباره شخصیت های داستان «ما می توانیم» گفت و گو کنید.

دونا معلم مدرسه – بازرس – آلن دانش آموز مدرسه و ... یا هر شخصیتی که در داستان آمده بحث کنید.

2- یکی از داستان های قرآنی را بخوانید و درباره شخصیت ها و محتوای آن تحقیق کنید.

داستان حضرت یوسف که در آن یوسف دارای برادرانی میباشد که با حسد به او کینه ورزی میکنند و او را در چاهی حفر میکنند و او را در چاهی حفر مینمایند. برده فروشان یوسف را از چاه خارج و سپس به عزیز مصر فروختند. یوسف توانست با ایمان به خدا پس از عزیز مصر جانشین او شود و با تدبیر و اندیشه به مردم فقیر و قحطی زده کمک رساند و برادرانش که دچار فقر شده بودند به او روی آوردند و یوسف با بزرگواری به آنان نیز کمک کرد.

   نوشتن  

1 - واژه های ساده و غیرساده را مشخص کنید و در جدول بنویسید.

ساده: روز، دست، شاگرد، کاغذ، گوش

غیر ساده: ورقه، خاکی، سخنرانی، نمادین، تخته

2 - ده کلمۀ مهمّ املایی از پنج درس گذشته، انتخاب کنید و بنویسید.

مأمن، لحن، مدهوش، اخلاص، محزون، محدب، مصاحبت، ملاعت، اذیت، حصار

3- برای هر یک از کلمه های زیر، دو هم خانواده بنویسید.

وسط: واسطه، وساطت               اطاعت: مطیع، مطاع

رحمت: رحیم، ترحیم                     اعلامیه: اعلام، علائم

4- جدول زیر را حل کنید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


پایان 

نویسنده : عرشیا نورمحمدی 

تهیه کننده : حسین امینیان

جزوه فارسی ــــ پایه هفتم ـــــ درس 13

 نکات دستوری , دانش های زبانی و ادبی

درس 13 : اسوه نیکو


نکته ی اوّل: فعل ماضی

طبق دانسته های پیشین، میدانیم که فعل ماضی، بیانگر انجام کار در زمان گذشته است. پیش از آموختن شیوه ی ساخت فعل ماضی ، باید یا دو مفهوم آشنا شویم:

1) بن ماضی: برای ساختن بن ماضی، کافی است حرف ((ن)) را از آخر مصدرِ فعلِ موردِ نظر حذف کنیم.

رفتن ==> رفت                             ساختن ==> ساخت                      خوردن ==> خورد


2) شناسه: هر شخص از شخص های ششگانه ی زبان فارسی یک شناسه هم در آخر فعل دارد.در افعال ماضی، فعلِ سوم شخصِ مفرد، شناسه ندارد که در دستور زبان فارسی آن را با نشانه ی تُهی  نشان میدهند. به این ترتیب:

شیوه ی ساخت فعل ماضی =    بن ماضی + شناسه

رفتم – رفتی – رفت – رفتیم – رفتید – رفتند
ساختم – ساختی – ساخت – ساختیم – ساختید – ساختند

همانطور که در مثال ها میبینید، صیغه ی سوم شخص مفرد فعل ماضی ساده، همان بن ماضی است.


نکته ی دوّم: نظم و نثر

متن:  1- نظم (شعر)  2- نثر

نظم: قصیده، غزل، قطعه، مثنوی، رباعی، و...

نثر: 1- ساده  2- ادبی

1) نثر ساده

آن است که نویسنده در آن بسیار طبیعی، ساده و روان مینویسد و در طول آن از پیچیدگی و زینت دادن به آن خودداری میکند؛ چراکه هدف اصلی آن رساندن پیام به مخاطب است. پس شرط اوّل در انتقال پیام ساده نویسی آن است.

2) نثر ادبی

آن است که نویسنده در آن بیش از هرچیز به آرایش و زیبایی کلام خود توجّه دارد تا به این وسیله تأثیر کلام خود را بر روی مخاطب بیشتر کند. هدف نثر ادبی، زیباییآفرینی و آفرینش هنر است.

فهرست مطالب خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی

فهرست مطالب خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 1 
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 2
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 3 
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 4 
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 6 
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 7 
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 8 
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 9
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 10 
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 11
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 12
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 13 
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 14 
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 16 
خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 17

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 17


1- دانش آموزان چه جمله هایی روی برگه های خود می نوشتند؟

جمله هایی که نشان از ناتوانی آنها در انجام دادن کارها بود.

2- چرا دونا از دانش آموزان خواسته بود که نمی توانم های خودم را بنویسم؟

زیرا او میخواست به دانش آموزان بفهماند کاری نیست که انسان نتواند انجام دهد و بچه ها باید ناتوانی را از ذهن و زندگی خود پاک کن ند و باور داشته باشند که برای انجام هرکاری توانا هستند.    

3- منظور بازرس از جمله فهمیدم که این شاگردان هرگز چنین روزی را فراموش نخواهند کرد چیست؟

با این حرکت، دانش آموزان همیشه به یاد این روز و مراسم تدفین «نمی توانم» می افتند و هر گاه کلمه «نمی توانم» را می شنوند، یاد مراسم تدفین و ترحیم آن میافتند.   

4- واژه های ساده و غیرساده را مشخص کنید و در جدول بنویسید.
روز، دست، ورقه، خاکی، سخنرانی، نمادین، شاگرد، کاغذ، گوش، تخته

ساده: روز ، دست ، شاگرد ، کاغذ ، گوش

 کلمه های غیرساده: (ورقه )ورق + ه (، خاکی )خاک + ی(سخنرانی )سخن + ران + ی (،نمادین )نماد + ين(، تخته ) تخت + +ه 
 

5-برای هر یک از کلمه های زیر، دو هم خانواده بنویسید.

آ)  واسط، واسطه، وساطت

ب) مطیع، طاعت، مطاع

پ) رحیم، مرحمت، رحم

ت) اعلام، علامت، معلوم


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 14


1- چند ویژگی اخلاقی حضرت امام خمینی (ره)را در دورهٔ نوجوانی و جوانی بیان کنید.

فروتنی ، خوش بیانی ، نظم ، دقت و...
2- چرا در دورهٔ انقلاب، همهٔ ایران یک معلّم داشت؟
زیرا در آن پاییز، دانش آموزان و دانشجویان به فرمان امام اعتصاب کرده بودند و به مدرسه ها و دانشگاه ها نمی رفتند.دیگر نه میز و نیمکتی در کار بود و نه معلمی که مثل همیشه بیاید و درس بدهد. همه به فرمان امام در کوچه ها و خیابانها تظاهرات میکردند و درس انقلاب را به بانگ بلند به گوش جهانیان میرساندند.     

3- به نظر شما راز محبوبیت بنیان گذار جمهوری اسلامی چیست؟

به عهده ی دانش آموز.

4- برای هریک از واژه های زیر، دو هم خانواده بنویسید.
مظلوم: ……ظالم ، ظلم……… جذّاب: ……جذب ، جاذبه……
قدرت: ……قادر ، مقدور……… محبوب: ……حبیب ، محبّت………

 

5- با حرف های درهم ریختهٔ زیر، حداقل چهار کلمه بنویسید.

(ت، ی، د، ب، ع، ا)

بعید ، تبعید ، عبد ، ابداع (بدیع)

6- بن ماضی فعل های زیر را بنویسید.
رسیدند= رسید

گرفتی= گرفت

گریختید= گریخت

گذشتیم= گذشت


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 13


1- رفتار پیامبر (ص) با امام حسن (ع) و امام حسین (ع) در دوران کودکی چگونه بود؟

رسول اکرم (ص) با فرزندان خود به مهر و عطوفت رفتار میکردند. گاه، وقتی به سجده میرفتند، امام حسن (ع) و امام  حسین (ع) بر گردن و پشتشان می نشستند و آن حضرت چندان در سجده میماندند تا آنان پایین بیایند و گاهی به آرامی آنان را پایین میآورند و از سجده برمیخاستند و هر دو  را دربرمی گرفتند و بر صورتشان بوسه میزدند.         

2- کدام رفتار پیامبر (ص) با دیگران، برای شما جالب تر است، چرا؟

بر عهده دانش آموز​​​​​​​

3- به نظر شما چرا پیامبر (ص) بدرفتاری با خویش را می بخشید امّا نسبت به قانون شکنی،
گذشت نداشت؟

زیرا بدرفتاری با خود، مسئله ای شخصی است و می توان از آن گذشت ولی قانون شکنی، مسئله ای اجتماعی و عمومی است و حق دیگران را ضایع میکند و قابل گذشت نیست.​​​​​​​   

4- خداوند در قرآن ، پیامبر (ص) را «اسوه» یعنی سرمشق و نمونه معرفی کرده است. چگونه می توانیم از رفتار پیامبر (ص) برای زندگی بهتر سرمشق بگیریم؟

بهتر است زندگی نامه پیامبر (ص) را بخوانیم و با توجه به احادیث ایشان، گفته ها، اعمال و رفتارمان را پیامبر گونه کنیم.    

5- برای هریک از کلمه های زیر دو هم خانواده بنویسید.
حضور= حاضر، محضر، حضار

عطوفت= عاطفه، معطوف، عطف

حریم= محرم ، حُرمت ، محروم

6- واژهٔ صحیح را انتخاب کنید و درجای خالی بنویسید.
الف) گاهی به آرامی آنان را پایین می آورد و از سجده …......برمی خاست……… (برمی خواست، برمی خاست)
ب) اجازه نمی داد کسی جز در مقام ……دادخواهی.…… در حضور او از دیگری بد بگوید. (دادخواهی، دادخاهی)

7- بن مضارع فعل های زیر را مشخص کنید.
می خوانم= خوان

می رَویم= رو

می پرسد= پرس

می شنوند= شنو

نکته : برای پیدا کردن بن مضارع آن فعل را امری کنید سپس حرف ((ب)) را از آن حذف کنید مثال: می پرسد= بپرس = پرس


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 12


1- معنای ((سلمانُ مِنّا اهلَ البیت)) را بنویسید.

سلمان از ما اهل بیت است. (سلمان از اهل بیت ماست.)

2- چگونه زبان فارسی به گسترش تمدن اسلامی کمک کرده است؟

توسط ادبا و عرفا و سخنوران ایرانی، زیرا آنها حقایق اسلامی را با جامه زیبای شعر و نثر فارسی، به نحو احسن آرایش داده اند و حقایق اسلامی و معانی لطیف قرآنی را در میان حکایاتی شیرین آورده اند.  

3- به نظر شما چگونه می توان به تمدّن اسلام و ایران بیشتر خدمت کرد؟

با تلاش و کوشش در راه کسب علم و حفاظت از فرهنگ ملی و گسترش و معرفی آن به دیگران.​​​​​​​ ​​​​​​​
 

4- معنی واژه های زیر را بنویسید.

ذوق ← سلیقه، استعداد               ادیب ← سخندان
استعداد ← توانایی، قابلیت          مظاهر ← جلوه گاه ها، نشانه ها

5- برای هریک از واژه های زیر دو هم خانواده بنویسید.

اخلاص= خالص، مخلص              حافظ= حفظ ، محفوظ

قبول= قابل، مقبول                      تمدّن= مدینه ، مدنی

6- ده کلمهٔ مهمّ املایی از درس پیدا کنید و بنویسید.

متقابل - آیین - تکلّم - عظیم - همدوش - مشعل دار - استعداد - مورّخ - اخلاص - اعم

7- در جمله های زیر، ضمیرهای پیوسته و جدا را مشخّص کنید.
 شهید رجایی به همراهانش گفت: من این نظم را از آقای بهشتی یاد گرفته ام.

آ) -َ ش در همراهانش: ضمیر پیوسته من: ضمیر جدا
 مصطفیٰ دست هایش را داخل جیبش فرو برد.

ب) -َش در دستهایش و جیبش: ضمیر پیوسته
 ما همه مشتاقیم تا ترجمه تان را بخوانیم.

پ) ما: ضمير جدا - تان در ترجمه تان: ضمیر پیوسته


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 11


1- عهد و پیمان شهید رجایی با شاگردانش چه بود؟ 

من دیر نمی ایم، شما هم دیر نیایید. من غیبت نمی کنم،شما هم غیبت نکنید. من به شما دروغ نمی گویم، شما هم به من دروغ نگویید.

2- چرا مصطفی در هنگام کمک به پیرمرد کمی مکث کرد؟

زیرا خودش به آن پول احتیاج داشت و میتوانست با آن برای خود دستکش بخرد.  

3- به کاری که مصطفی کرد «ایثار» می گویند. نمونه ای دیگر از ایثار را ذکر کنید.

بلند شدن از جای خود برای نشستن سالمندان و مریضان در اتوبوس و مترو و . . .  .

4- کلمه های هم خانواده را پیدا کنید و در کنار یکدیگر بنویسید.
توصیه، خصلت، منتظر، موظّف، ضعف، وظیفه، نظارت، خصال، وصی، ناظر، وظایف، ضعیف،
وصیّت، تضعیف

توصیه، وصی و وصيّت- خصلت و خصال- منتظر، نظارت و ناظر موظّف، وظیفه و وظایف- ضعف، ضعیف و تضعیف.

5- جدول زیر را کامل کنید.

6-در جمله های زیر، املای صحیح واژه را در جای خالی قرار دهید.

آ) برای زیارت حرم مطهّر حضرت معصومه (س) دم در ........صحن.......... از اتومبیل پیاده شدیم. (سحن ، صحن)

ب) سکّه ها .........غلتیدند ......... و داخل دست پیرمرد قرار گرفتند.(غلتیدند ، غلطیدند)

7- متن زیر از کتاب ((نورالدّین پسر ایران)) آورده شده است؛ آن را بخوانید و فعل های آن را مشخص کنید.

گاهی عاجزانه از دکتر می خواستم بی هوشم کند تا ساعاتی از درد رها شوم. می گفت: نمی شه ، اگه بی هوشت کنیم ، می میری!

در آن دقایق ، مرگ برایم خواستنی تر از تحمّل زجر بود امّا مثل اینکه تقدیر من صبر بر همهٔ دردها بود؛ دردِ زخم های تنم و دردِ جاماندن از شهدا ... .»

می خواستم - کند - شوم - می گفت - نمی شه - کنیم - می میری - بود - بود-


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 10


1- معلّم، برای تشویق نیما چه کرد؟

به او کتابی داد تا مطالعه کند.

2- دکتر حسابی و دکتر کاظمی آشتیانی چه خصوصیات مشترکی داشتند؟

هر دو به قرائت قرآن و شعر و ادبيات و مطالعه علاقه مند بودند.  

3- به نظر شما چرا دکتر حسابی ، با (( علم بدون عمل)) مخالف بود؟

زیرا علم تنها ، فایده ای ندارد و وقتی مفید است که بتوان از آن برای استقلال و شکوفایی و پیشرفت خود و جامعه استفاده کرد.

4-  در مورد شعر نیمایی بنویسید.

شعر نیمای ی برخلاف شعر سنتی (مثل قطعه، مثنوی و ...) طول مصراعهایش با هم برابر نیست و قافیه جای مشخصی ندارد.

5- زمان فعل های زیر را مشخّص کنید.
خواهم رفت: ……آینده..... می نویسند: ……...حال……… گرفته بودی: ……...گذشته………
شنیدیم : ……...گذشته……… نشسته بودید: …....…گذشته……… آمدند: …….گذشته

6- پیام، قافیه و ردیف را در ((قطعه ی زیر)) بنویسید.
برزگری پند به فرزند داد/کای پسر این پیشه پس از من توراست
هر چه کُنی کشت، همان بدْرَوی / کار بد و نیک چو کوه و صداست

قافیه: را ، صدا/ ردیف: است/ پیام: نتیجه ی اعمال و رفتار ما به خودمان بر می گردد.

7- با توجّه به متن درس، جای خالی را با کلمهٔ مناسب پرکنید.

معلم با همان .........لحن........ گرمش ادامه داد: «خیلی عالی است.»

 اگر با او همسفر می شدی در طول راه ........تلاوت......... زیبای قرآن او را می شنیدی.

8- در متن زیر غلط های املایی را پیدا کنید و شکل درست آنها را بنویسید.

مهم این است که در مقابل سختی ها تصلیم نشد. اگر انسان در برابر دشواری ها بایستد، بر آن چیره می شود، البتّه باید سبر و تاقت را از دست نداد و هیچ گاه ناسپاسی نکرد.   
 

تسلیم - صبر - طاقت


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 9


1- چرا دانش آموزان از نصیحت کردن امام خودداری کردند؟

زیرا آنها امام را شخصی بزرگوار میدیدند که از همه  گناهان به دور است و مدت چهل سال است نمازهای شبشان ترک نشده است.


2- چگونه می توان برای اسلام و جمهوری اسلامی و کشور مفید بود؟

با درس خواندن، عمل به وظایف انسانی و اسلامی، نیکو بودن اخلاق،  اطاعت از پدر و مادر و احترام به معلم ها و . . .  


3- درباره ی عبارت «حرم ، دل او را آرام می کرد و مدرسه ، اندیشه اش را» توضیح دهید.

زیارت حرم حضرت معصومه (س) به او دلگرمی و آرامش میداد. و مدرسه و درس، فکر و ذهن او را آرام میکرد.

4- در جمله های زیر مسند را مشخص کرده، مُسند مناسب دیگری جایگزین آن کنید.
 علّمه جعفری کنجکاو بود.

آ: کنجکاو ، واژه ی جایگزین : دقیق
 او شیفتهٔ طبیعت است.

شیفتهٔ طبیعت ، واژه ی جایگزین: عاشق طبیعت.
5- برای هریک از واژه های زیر دو کلمهٔ هم خانواده بنویسید.
درس: مدرسه ، دروس                              سعادت: سعید ،‌ مسعود
راضی:  رضایت ، راضیه                            طبیعت: طبیعی ، طبع


6- با حروف درهم ریختهٔ زیر واژه هایی بنویسید که ارزش املایی داشته باشند و در متن درس به کار رفته باشند.

ج - ح - م - ر - ه - ض - ی - ت 

حضرت - محضر - حرم - ضریح - حجره

7- با توجّه به معنی، املای صحیح واژه را انتخاب کنید.

الف) نصیب  - نسیب : قسمت ب) گشت و گزار - گشت و گذار : گردش


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 8


1- چرا می گویند «وقت از طلا گران بهاتر است»؟

زیرا با صرف وقت میتوان طلا به دست آورد، ولی دقایق تلف شده را نمی توان خرید.

2- منظور از «عمر حقیقی را ، شناسنامه ی ما تعیین نمی کند.» چیست؟

زیستن و زندگی زیبا، فقط همان فرصت هایی است که بارفتارهای زیبا و کارهای بزرگ می گذرد. بقیه روزها و سالهای ما جزو عمر واقعیمان محسوب نمیشود.
3- پیام اصلی درس چیست؟

باید از وقت خود بهترین استفاده را ببریم و نگذاریم وقتمان تلف شود.

4- سه جمله از متن درس بنویسید که در آن ها فعل «اسنادی» به کار رفته باشد.

- زندگی مجموعه ای از روزها و ماه ها و سالهاست.
- وقت از طلا گران بهاتر است.
- بهترین فرصت من امروز است.

5- ده واژه از متن درس بنویسید که ارزش املایی داشته باشند.

تردید - صرف کردن - اثنا - حیات - قبور - اضطراب - حک کردن - عبرت - نامده - منها

6- در هر جمله یک غلط املایی وجود دارد؛ آنها را پیدا کنید و به شکل درست بنویسید.

آ) اسکندر سنگ مزارها را خواند و به هیرت فرورفت.

حیرت

ب) مدّت حیاط صاحبان قبور از ده سال تجاوز نمی کرد.

حیات
 پ) مجتبا در درس هایش بسیار پیشرفت کرده است.

مجتبی


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 7

1- چرا گیتی به چشم کبوتر بچه تاریک شد؟

زیرا آن راه کوتاه ، برای او طولانی و خسته کننده بود.

2- به نظر شما کبوتر بچه ممکن است چه پاسخی به پند مادر داده باشد؟

قبول کردن پند مادر و عمل کردن به آن

3- پیام اصلی درس چیست؟

آموختن راه و رسم  زندگی و کسب تجربه

4-  در بیت های زیر متمّم ها را مشخّص کنید و بنویسید.
پرید از شاخکی بر شاخساری/ گذشت از بامکی بر جوکناری
ز وحشت، سست شد بر جای ناگاه/ ز رنج خستگی درماند در راه

5- دو واژهٔ کوتاه شده از متن درس پیدا کنید و شکل کامل آن را در جدول زیر، مانند نمونه
بنویسید.

 

کوتاه شدهکامل
فتادافتاد
توشتوشه
گهگاه

6- با توجّه به معنی، املای صحیح کلمه را انتخاب کنید.
الف) هجوم -- حجوم = حمله ب) اجز -- عجز = ناتوانی


 7- یک مفعول و یک متمّم از صفحهٔ نخست درس پنجم، پیدا کنید و جمله های آن را بنویسید.

یعنی چه کسی (مفعول) را بایدتوی قلبم جا بدهم که از همه (متمم) بهتر باشد.


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 6

1- چرا قلب آدم نباید خالی بماند؟

زیرا اگر خالی بماند، مثل یک گلدان خالی، زشت میشود و آدم را اذیت میکند.

2- چرا قلب به دریا تشبیه شده است؟ شما قلب را به چه چیزهای ی تشبیه میکنید؟

زیرا مثل دریا وسیع و بزرگ است.اسمان، چشمه، خورشید و ...
3- به نظر شما چرا قلب نویسنده نمی توانست عموی پدرش را بپذیرد؟

زیرا عموی پدر نویسنده پول دوست است. به قول نویسنده هر وقت که عموی پدرش، با زحمت و فشار در قلبش جا می گرفت، صندوق بزرگ پولهای او بیرون میماند و او،دوان دوان از قلبش می آمد بیرون تا صندوقش را بردارد.​​​​​​​​​​​​​​
4- چه ویژگیهایی باعث میشود تا ما کسی را در قلبمان جای دهیم؟

خوبی، دوستی، مهربانی و محبّت، کسی که به فکر اذیت و آزار نباشد، عشق، ایمان و​​​​​​​...

5- نمونه هایی از تکرارهای زیبا را در «آفرینش» خدا بیان کنید.

حیوانات، گیاهان، کوه ها و . . .​​​​​​​
6- نمونه های تکرار را از درس پیدا کنید و بنویسید.

۱( قلب کوچولویی دارم؛ خیلی کوچولو؛ خیلی خیلی کوچولو۔
۲( دلم میخواهد تمام تمام این قلب کوچولوی کوچولو را مثل یک خانه قشنگ کوچولو، به کسی بدهم که خیلی خیلی دوستش دارم.
3( این را میدانم که دنیا جای آدمهای خیلی خیلی خوب است.

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 4


1- منظور شاعر از ((آسمان مثل یک تبسّم شد)) چیست؟

با آمدن بهار ، آسمان مانند لبخندی ، روشن و گرم و حیات بخش شد. (آسمان صاف شد)

2- به نظر شما، چرا بزرگ ترها از دوره نوجوانی و جوانی خود معمولا با حسرت و آه، یاد می کنند؟

چون فرصتی برای برگشت به آن دوران و استفاده ی درست از آن را ندارند.

3- «نوجوانی زیباست»؛ چه کنیم تا زیباتر شود؟

باید قدر آن را بدانیم و قشنگی آن را با حوصلگی و دلخوری های بیهوده ، زشت و تاریک نکنیم.

4- پنج جمله از متن درس «زیبایی شکفتن» را انتخاب کنید و نهاد های آن را بنویسید.

رنگ های بنفش نهاد هستند.

1- این همه کتاب خوب و مطالب آموختنی ما را به سوی خود می خوانند.

2- نوجوانی ، دوره ای شبیه به رویا است.

3- نوجوانی ، دوره ی انتقال از کودکی به بزرگسالی است.

و ...

5- برای هر یک از واژه های زیر، دو هم خانواده بنویسید.

مثل ← ……..مثال....…، ……..امثال....… نظر ← …….ناظر.....…، ….....منظور.……

جاری ← …….اجرا.....…، …......مجری………

6- واژه های زیر را ، کامل کنید.

آهسته + ی← آهستگی
زنده + ی ← زندگی
شکفته + ی ← شکفتگی


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 3


1- امتیازات یک نوجوان و جوان خوب را از دیدگاه رهبر معظم انقلاب ، بیان کنید.

نسل آینده ساز ، جوانان اهل فکر ، با استعداد ، پاک دامن ، با ایمان و با شعور.

2- منظور از عبارت (( آینده با حرف ساخته نمی شود.)) چیست؟

یعنی باید دانسته هایمان عمل کنیم؛ یعنی عمل به دانسته ها ، آینده ی زندگی هر فرد را رَقَم می زند، نه صحبت کردن در موردشان.

3- شما ویژگی های برجستهٔ جوان امروز ایرانی را چه چیز هایی می دانید؟

1) پشتکار         2) علم و عمل با هم           3) صداقت

4-در بند چهارم درس (( فعل)) ها را مشخص کنید و بنویسید.

(باز پس) گرفته بودند - بود - آمد - گفت - تفاوت کرده است - می گفت - باور نمی کرد - درست کرده بودند - پس بگیرند

5- با توجّه به معنی و مفهوم جمله، گزینهٔ صحیح را انتخاب کنید.

الف) اینها چرا …....صلاح..…… و پاکدامنی و پارسایی جوانان را نمی بینند؟ (سلاح، صلاح)


ب) بحمداللهّ برخورداری از میلیون ها جوان دختر و پسر ….....مایه..…… افتخار برای ملتّ ماست. (مایع، مایه)

6- برای هر یک از واژه های زیر، یک هم خانواده بنویسید.

مقتدر ←  اقتدار            متعال ← تعالی
نظام ←  منظوم            متخصّص ← تخصّص


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 2


1- در کلاس طبیعت چه زیبایی هایی را می توان درک کرد؟

عظمت، جلال و جاذبه ی خالق را می توان درک کرد.

2- این ابیات از بوستان سعدی با کدام بخش درس ارتباط دارد؟

برآرد تهی دستهای نیاز/ ز رحمت نگردد تهی دست باز

همه طاعت آرند و مسکین نیاز/ بیا تا به درگاه مسکین نواز

چو شاخ برهنه برآریم دست/ که بی برگ از این بیش ، نتوان نشست.

سال دیگر که به روستا برگشتم ، بر روی سبزه ها و کشته های سیراب ، درختان سرسبز باغ صحرا را دیدم که شاخه ی دست های خویش را به آسمان برافراشته بودند و دعا می کردند و کودکان پر نشاط گل بوته ها و نوجوانان امیدوار ذرت ها در گوش نسیم، آمین می گفتند.

3- نمونه هایی از زیبایی آفرینش بیان کنید.

خلقت انسان ، عظمت دریا ، سرسبزی جنگل ها

4- برای هر کلمه ، یک هم خانواده بنویسید.

آ) اعجاز: معجزه                 ب) غرق: غرقه                                                                               پ) نقطه : نقاط         ت) معصوم: عصمت

5- در متن زیر چند غلط املایی وجود دارد؛ آنها را پیدا کنید و شکل صحیح آنها را بنویسید.

کودکان پر نشاط گل بوته ها و نوجوانان امیدوار زرّت ها در گوش نسیم عامین می گفتند و من
با قرور و مهربانی و خشنودی، باغ و سحرا را تماشا می کردم.

= ذرت ، آمین ، غرور ، صحرا


 

خود ارزیابی ، کار گروهی و نوشتن فارسی ــــــــ درس 1

1- چه کسانی در کلاس جنگل سبز ، آرزو ها خود را مطرح کردند؟

شبنم ، دانه ، غنچه ، جوجه گنجشک، معلم، جوجه پرستو و...

2- منظور شبنم از جمله ی (( می خواهم آفتاب شوم)) چیست؟

روحیه ی کمال طلبی ، رشد، تعالی و پویایی شبنم را مطرح می کند که دوست دارد در  چرخه ی زندگی به کمال برسد.

3- اگر شما در جنگل سبز بودید ، چه آرزویی داشتید؟ 

به عهده ی دانش آموز

4- تعداد جمله های بند دوم شعر (بیت 3 و 4) را بنویسید.

           4 جمله است:

بچه ها گرم گفت و گو بودند(1 جمله)/باز هم در کلاس غوغا بود(1 جمله)

هر یکی برگی کوچکی در دست (1 جمله) / باز انگار زنگ انشا بود (1 جمله)

5- واژه صحیح را با توجه به معنی جمله ، در جای خالی قرار دهید.

آ) مسلمانان دو ماه محرم ............ را گرامی می دارند.(سَفر - صَفر)

ب) هیچ کس او را نمی شناسد؛ او در این جا ................ است. (قریب - غریب)

6- با حروف زیر ، 4 کلمه بنویسید که ارزش املایی داشته باشد.

م،ح،ر،ز،ت،ی

........زحمت..........- ............حرم...............- ............حریم.............- ...........تمیز..........

تاریخ ادبیات فارسی پایه هفتم

برای دیدن درس مورد نظر را نتخاب کنید.

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 17 (آخر) 
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 16 
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 14
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 13 
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 12 
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 11 
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 10 
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 9 
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 8 
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 6 
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 4 
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 3
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 2 
تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 1

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 17 (آخر)

خواجوی کرمانی=   کمال الدین محمود، معروف به خواجوی کرمانی، از شاعران معروف قرن هفتم و هشتم هجری است. از آثار او می توان به کمال نامه ، گوهر نامه و گل و نوروز اشاره کرد.

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 16

غلامعلی حدّاد عادل=   در تهران متولد شد. دوران تحصیلات خود را در تهران و شیراز گذراند. از جمله آثار او می توان به ترجمه ی ((کتاب تمهیدات)) ،((فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی)) اشاره کرد.


ویتاتو ژیلینسکای=   خانم ویتاتو در ویلینوس ، پایتخت لیتوانی زندگی کرده است. حشرات موچک ، کرم ها و پروانه ها قهرمانان بسیاری از قصه های وی هستند. ژیلینسکای شعر هم سروده است و داستان های فُکاهی ، رمان و نمایش نامه نیز دارد. آدم آهنی و شاپرک برگرفته از کتاب ((ملخ شجاع)) است که مجموعه ی چهار داستان به نام های ملخ شجاع ، دانه ی برفی که آب نشد ، کرم کنجکاو و آدم آهنی و شاپرک است.


 

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 14

محمدرضا کاتب=   وی در سال 1345 در تهران به دنیا آمد و از سنین نوجوانی به داستان نویسی روی آورد. ((پری در آبگینه)) و ((دوشنبه های آبی ماه)) از آثار او به شمار می آید.


کتاب ((امام خمینی (ره)))=   نوشته ی امیر حسین فردی است.

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 13

سعدی شیرازی=   شاعر قرن هفتم است. بوستان ، گلستان و دیوان اشعار از آثار اوست. مجموعه ی این آثار ((کلیات سعدی)) نامیده می شود.


نورالدین عبدالرحّمن جامی=   شاعر و نویسنده ی معروف ایرانی در قرن نهم هجری است. وی به مناسبت محل تولد خویش (جام) و نیز به سبب دوستداری شیخ الاسلام احمد جام، ((جامی)) تخلص کرد. دیوان اشعار ، هفت اورنگ، نفحات الانس و بهارستان از آثار اوست.


 

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 12

فریدالدین عطار نیشابوری=   شاعر و عارف بزرگ ایرانی در قرن ششم و آغاز قرن هفتم است. ((تذکرهٔ الاولیا و منطق الطیر)) از آثار اوست.


مرتضی مطهری=   برخی از آثار وی عبارتند از : خدمات متقابل اسلام و ایران ، داستان راستان ، تماشگه راز ، سیری در نهج البلاغه ، جاذبه و دافعه ی علی (ع).


 

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 11

کیومرث صابری فومنی=   معروف به گل آقا، نویسنده و طنز نویس. شهرت و محبوبیت وی ابتدا با عنوان ((دو کلمه حرف حساب)) در صفحه ی سوم روزنامه اطلاعات آغاز شد. پس از گذشتن شش سال از نوشتن یادداشت های دو کلمه حرف حساب ، اولین هفت نامه ی طنز پس از انقلاب منتشر کرد.

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 10

نیما یوشیج=   در دهکده ی یوش (از روستاهای مازندران) پا به عرصه ی وجود گذاشت. معلمی مهربان به نام ((نظام وفا)) او را در خط شاعری انداخت. از آثار او می توان به ((افسانه)) ، ((ای شب)) ، ((قصه ی رنگ پریده)) و... اشاره کرد. نیما با بهره گیری از عناصر طبیعی با بیانی رمز گونه به ترسیم سیمای جامعه ی خود پرداخته است. از او به عنوان پدر شعر نو یا می شود.


ملک الشّعرای بهار=   محمد تقی بهار در مشهد به دنیا آمد و نزد پدرش ، شعر و فنون ادب را آموخت. او شاعر و نویسنده بود. یکی از آثار مهم او ((سبک شناسی)) است.


تاریخ ادبیات درس=   پروین اعتصامی نوشته ی مهناز بهمن و نیما نوشته محمد حسن حسینی است.

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 9

مولوی=   مولانا جلال الدین محمد بلخی از شاعران و عارفان بزرگ ایران در قرن هفتم است. کتاب عظیم مثنوی با 26/000 بیت گنجینه ای از معارف اسلامی است. معروف ترین اثر مولانا مثنوی معنوی است. آرامگاه وی در قونیه ترکیه واقع است.

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 8

عباس اقبال آشتیانی=   وی از نویسندگان ، محققان و مورخان معاصر ، استاد دانشگاه و عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود. از آثار او می توان به ((تاریخ مغول)) و ((وزرای سلاجقه)) اشاره کرد.


هوشنگ مرادی کرمانی=   در سال 1323 در روستای سیرج کرمان دیده به جهان گشود. در سال 1347 اولین داستان های او در مطبوعات منتشر شد. معروف ترین اثر وی مجموعه ی پنج جلدی ((قصه های مجید)) است.


 

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 6

علی اکبر گلشن آزادی=   علی اکبر  آزادی متخلص به گلشن در سال 1319 قمری در تربت حیدریه دیده به جهان گشود. وی دارای آثار فراوانی است که از جمله دیوان اشعار و تذکرهٔ شعرای خراسان ((گلشن ادب))   را می توان نام برد.


نادر ابراهیمی=   نویسنده و سینماگری است که با داستان های کودک و نوجوان فعالیت های فرهنگی اش را شروع کرد. کلاغ ها ، سنجاب ها ، دور از خانه ، قصه های ریحانه خانم، قصه سار و سیب ، و... بعضی از کتاب های کودک و نوجوان از اوست. نخستین کتابش را با اسم خانه ای برای شب در سال 1341 نوشت.    وی در خرداد ماه 1387 در گذشت.


 

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 4

محمد جواد محبت=   متولد کرمانشاه ، از معلمان شاعر و اهل قلم است. ((رگبار کلمات)) ، ((کوچه باغ آسمان)) ، ((با بال این پرنده سفر کن)) از آثار اوست.

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 3

مولوی=   مولانا جلال الدین محمد بلخی از شاعران و عارفان بزرگ ایران در قرن هفتم است. کتاب عظیم مثنوی با 26/000 بیت گنجینه ای از معارف اسلامی است. معروف ترین اثر مولانا مثنوی معنوی است. آرامگاه وی در قونیه ترکیه واقع است.

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 2

دکتر علی شریعتی=   نویسنده و اندیشمند معاصر ، کتاب های ((فاطمه فاطمه است)) ، ((کویر)) و ((اسلام شناسی)) از اوست.


طاهره ایبد=   در شیراز دیده به جهان گشود. از نویسندگان معاصر است. از آثار او می توان به (( باغچه ی توی گلدون)) و ((به هوا گل سرخ))‌ اشاره نمود.


 

تاریخ ادبیات فارسی ـــــــــ درس 1

نظامی گنجوی=  حکیم ابومحّمد یوسف ، شاعر نامدار ایرانی معروف به نظامی در شهر گنجه از شهر های جمهوری آذربایجان به دنیا آمد. داستان پردازی در منظومه های او به اوج رسید. آثارش عبارتند از : مخزن الاسرار، لیلی و مجنون ، خسرو و شیرین ، هفت پیکر ، اسکندر نامه.


خواجه عبدالله انصاری=  معروف به پیرهرات ،‌در قرن پنجم در هرات به دنیا آمد. به عربی و فارسی شعر می سرود. نثر خواجه عبدالله آهنگین ((مسجّع)) است. از آثار او می توان به مناجات نامه و الهی نامه اشاره کرد. 


شیخ محمود شبستری=  از عارفان مشهور قرن هشتم است. معروف ترین اثر شعری او   گلشن راز است.


قیصر امین پور=   استاد دانشگاه و شاعر معاصر ، وی از شاعران موفق پس از انقلاب اسلامی به شمار می آید. از آثار او می توان ((در کوچه آفتاب، تنفس صبح ، مثل چشمه مثل رود ، به قول پرستو  و  آینه های ناگهان )) را نام برد.


 

سوالات امتحانی فارسی ـــــــ درس 14

1-معنی عبارات زیر را بنویسید

الف) دیدم هوا پس است=دیدم اوضاع نامناسب است

ب)ننه ام جوش آورد=ننه ام بسیار عصبانی شد

ت)این قدر آب غوره نگیر=این قدر گریه نکن.

2- برای هر یک از واژه های زیر، دو هم خانواده بنویسید.

آ)مظلوم،ظالم-ظلم

ب)جذّاب،جذب-جاذبه

پ)قدرت، قادر- مقدور

ت)محبوب، حبیب- محبت

3-با حروف در هم ریخته ی روبه رو 3 کلمه بنویسید.(ت،ی،د،ب،ع،ا)

بعید - تبعید - عبد

4-نام نویسنده های زیر را بنویسید.

پری در آبگینه: محمدرضا کاتب

امام خمینی(ع): امیر حسین فردی

دوشنبه های آبی ماه: محمدرضا کاتب

5-درس املا فرصتی است برای ارزشیابی مهارت های گوش دادن و نوشتن .

دانش زبانی فارسی (درس بـــه درس)

دانش زبانی فارسی ____ درس ۱
دانش زبانی فارسی ____ درس ۲ 
دانش زبانی فارسی ____ درس ۳
دانش زبانی فارسی ____ درس ۴
درس 5 درس آزاد است.
دانش زبانی فارسی ____ درس ۶
دانش زبانی فارسی ____ درس ۷
دانش زبانی فارسی ____ درس ۸
دانش زبانی فارسی ____ درس ۹ 
دانش زبانی فارسی ____ درس ۱۰
دانش زبانی فارسی ____ درس ۱۱
دانش زبانی فارسی ____ درس ۱۲
دانش زبانی فارسی ____ درس 13
دانش زبانی فارسی ____ درس ۱۴
درس 15 درس آزاد است.
دانش زبانی فارسی ____ درس 16
دانش زبانی فارسی ____ درس 17

برای دیدن معنی کلمات درس بــــــه درس فارسی به لینک زیر بروید:

لغات درس بـــــه درس فارسی ((هفتم))

دانش زبانی فارسی ____ درس 17

نکته 1: هر واژه از نظر ساختمان به دو دسته ساده و غیر ساده تقسیم می شود.

واژگان ساده: تنها یک قسمت دارند یعنی از دو یا چند قسمت تشکیل نشده اند.

مانند:صیاد،کلاغ،شتاب،آسیب

واژگان غیر ساده: واژگانی هستند که بیش از یک قسمت دارند؛ یعنی از دو یا چند بخش ساخته شده اند.

مانند:بیمناک،کتابخانه،گل فروشی

غیرساده ها انواعی دارند:

۱- مشتق: کلمه ای است  که از یک جزء معنی دار و یک یا چند جزء بی معنی تشکیل شده است.

مثال: بیمناک⬅️بیم➕ناک،دانش⬅️دان➕_ِش، نادان⬅️نا➕دان

۲- مرکب: از دو یا سه جزء معنی دار ساخته شده است. مثال:کتابخانه⬅️کتاب➕خانه، گل فروش⬅️ گل➕فروش.

۳- مشتق-مرکب: واژه‌ای است که حداقل دو جزء معنی دار و یک جزء بی معنی دارد.

مثال◀️ ناجوان مرد⬅️نا➕جوان➕مرد، گل فروشی⬅️گل➕فروش➕ی


نکته ۲: به کسی که ترجمه می کند مترجم می گویند.

مترجم باید با دو زبان یعنی زبانی که از آن ترجمه می‌کند و زبانی که به آن ترجمه می‌شود کاملاً آشنا و مسلط باشد. مترجمان هنگام ترجمه از منابع مانند فرهنگ لغت دایرة ‌المعارف،فرهنگ نامه و... استفاده می کنند.


نکته ۳: کلماتی همچون بلیط ، اتوبوس ، توس ، اتاق ، قورباغه و... واژه هایی هستند که گاهی به صورت((بلیط،اطو،طوس،اطاق،غورباقه و... نیز نوشته می‌شود اما شکل اول مناسب‌تر است.

در شکل نوشتاری کلماتی همچون خواهر، خوش، خواستن، خواهش و... حرفی وجود دارد که خوانده نمی شود به خاطر سپردن شکل املایی آنها از نکات مهم املایی هستند.

 

دانش زبانی فارسی ____ درس 16

نکته 1:فعل آینده (مستقبل): فعلی است که بر انجام کاری یا پذیرفتن حالتی در زمان آینده دلالت دارد.

طرز ساخت: خواهم ، خواهی، خواهد،خواهیم،خواهید،خواهند➕بن ماضی

مثال:

شخصمفردجمع
اول شخصخواهم نوشتخواهیم نوشت
دوم شخصخواهی نوشتخواهید نوشت
سوم شخصخواهد نوشتخواهند نوشت

 

در فعل آینده ((بن ماضی))، بن اصلی فعل و خواه بن کمکی فعل است و شناسه همراه بن خواه می آید.بنابراین:👇👇

خواهم(شناسه)  نوشت(بن)                خواهی(شناسه) نوشت(بن).            خواهد(شناسه)نوشت(بن)


نکته 2: داستان نویسان با استفاده از تخیل و آوردن شخصیت های غیر انسان ذهن ما را وا می دارند تا شبیه آنها را در جامعه و اطراف خود پیدا کنیم. اینگونه داستان‌ها را ((داستان های رمزی و نمادین)) می گویند.

 برای مثال در درس آدم آهنی و شاپرک آدم آهنی نماد انسانهای بی احساس و بی عاطفه و شاپرک نماد انسان های مهربان و با احساس است‌. 

مثال◀️((آسمان)) نماد ایثار و بخشندگی، ((باد صبا)) نماد پیام رسانی،((رود)) نماد جنبش و تکاپو،((درخت بید)) نماد انسانهای ترسو و سازش کار،((لاله))نماد شهید و...


نکته 3: نشانه تنوین به صورت -َ ن خوانده و شنیده می‌شود اما در املا این نشانه به شکل((اً)) نوشته می شود. مانند: اصلاً، جداً ، مرتباً برخی از کلمات، در گفتار دچار تغییرات تلفظی می‌شوند اما در نوشتن شکل مکتوب و نوشتاری آنها باید مورد توجه باشد، مانند:اجتماع،مجتبی(هر گاه ((ج)) و ((ت)) کنار هم بیایند و ((ج)) ساکن باشد. معمولاً به شکل ((ش)) تلفظ می شود👇👇

(اجتماع⬅️اشتماع، مجتبی⬅️مشتبی، مجتمع⬅️ مشتمع)

دانش زبانی فارسی ____ درس ۱۴

نکته ۱:مصدر چیست؟⬅️ مصدر ها کلماتی هستند که به ((دن)) یا ((تن)) ختم می‌شوند.( به شرطی که بن داشته باشند)

مثال◀️رفتن،دیدن،آمدن،خوابیدن،و...

مصدر ها جزو اسم هستند زیرا مانند فعل ها زمان، شخص و شمار  ندارند.


نکته ۲: بن ماضی⬅️ تمام فعل های گذشته از روی آن ساخته می شود برای به دست آوردن بن ماضی کافی است ((ن))را از آخر مصدر حذف کنیم.

مثال◀️رفتن⬅️رفت،دیدن⬅️دید


نکته ۳:بن مضارع⬅️ تمام فعل های حال از روی آن ساخته می شود برای به دست آوردن بن مضارع ابتدا فعل امر می سازیم و سپس((ب))را از آغاز فعل امر حذف می کنیم.

مثال◀️دیدن⬅️ببین⬅️بین(بن مضارع)

رفتن⬅️برو⬅️رو(بن مضارع)


نکته ۴:شناسه چیست؟⬅️ شناسه جزئی است که به پایان بن اضافه میشود و در شش ساخت متفاوت است و شخص و شمار فعل را نشان می دهد.

هر فعل دو قسمت دارد: ۱- بن: که جز ثابت هر ۶ صیغه است ۲-شناسه: که در هر ساخت متفاوت است


نکته ۵: درس املا فرصتی است برای ارزشیابی مهارت های گوش دادن و نوشتن

معلم می تواند در املای کلاسی تصحیح املا را به دانش آموزان واگذار نماید و آنها را هدایت و نظارت کند این عمل به یادگیری عمق بیشتری می بخشد.

دانش زبانی فارسی ____ درس 13

نکته 1: هر فعل شش ساخت دارد به صورت های مختلف فعل ساخت یا صیغه می گویند.

مثال 👇👇

شش ساخت (مصدر نوشتن در زمان حال)
مفردجمع
می نویسممی نویسیم
می نویسیمی نویسید
می نویسدمی نویسند

نکته 2: بن یا ریشه فعل، بخش ثابتی است که در همه ساخت ها تکرار می شود‌. هر مصدری دو بن دارد:بن ماضی➖بن مضارع

بن ماضی: مصدر بدون ن پایانی👇👇

رفتن⬅️رفت(بن ماضی)،دیدن⬅️دید(بن ماضی)

بن مضارع: ابتدا فعل امر می سازیم سپس ((ب)) را از ابتدای آن حذف می کنیم.

رفتن⬅️برو⬅️رو(بن مضارع)                               دیدن⬅️ببین⬅️بین(بن مضارع)

در مثال نکته 1، نویس در هر شش ساخت تکرار شده است و بن مضارع است.

مثال 👇👇

مصدربن ماضیبن مضارع
آزردنآزردآزار
آمدنآمدآ
آوردنآوردآور
افزودنافزودافزا (ی)
پرستیدنپرستیدپرست
انداختنانداختانداز
اندیشیدناندیشیداندیش
باریدنباریدبار
بستنبستبند

نکته 3: در نوشتن کلمه هایی که یک صدا ولی نشانه های متفاوت دارند دقت شود

به محل و تعداد نقطه های حروف در واژه ها دقت کنید

دانش زبانی فارسی ____ درس ۱۲

نکته ۱: ضمیر کلمه ای است که جانشین اسم می شود تا از تکرار آن جلوگیری کند.

کلمه ای که ضمیر به آن برمی گردد مرجع ضمیر نامیده می شود.

ضمیر ها دو نوع هستند:

ضمیر جدا: ضمایری هستند که به صورت مستقل و جدا به کار می روند

مفردجمع
منما
توشما
اوآنها

ضمیر پیوسته: همانطور که از اسمش پیداست مستقل نیستند و به واژه ای دیگر می چسبند

مفردجمع
-َ م-ِ مان
-َ ت-ِ تان
-َ ش-ِ شان

شخصمفرد جدامفرد پیوستهجمع جداجمع پیوسته
اولمن-َ مماـــِـ مان
دومتو-َ تشما -ِ تان
سوماو-َ شایشان/ آنها-ِ شان

مثال ◀️ مریم دانش آموز پر تلاشی است، دوستانش(ش ضمیر پیوسته مرجع آن مریم) آینده ی خوبی را برای او(ضمیر جدا مرجع آن مریم)پیش بینی می کنند.


نکته 2: در املا از خط تحریری شکسته استفاده نشود.

بهتر است هنگام نوشتن املا با توجه به آهنگ ، مفهوم و پیام جمله ، نشانه های نگارشی را رعایت کنید.

دانش زبانی فارسی ____ درس ۱۱

نکته ۱: چنانکه در درس های گذشته آموختیم فعل ویژگی هایی دارد که یکی از آنها زمان است گذشته حال و آینده. علاوه بر زمان ویژگی دیگر فعل شخص است ، گوینده به دوم شخص، شنونده  به سوم شخص دیگری یا غایب میگویند. برای مثال در جمله ((من به کتابخانه رفتم)) یا ((ما در بازار آقای امیری را دیدیم))هر دو را خودمان انجام داده‌ایم(گوینده) یعنی: من رفتم و ما دیدیم، پس فعل اول شخص است. در جمله تو از فرصتها خوب استفاده می کنی یا شما بسیار خوب بازی کردید در واقع شنونده(مخاطب) کاری انجام می‌دهد و فعل دوم شخص است.در جمله ی او حقیقت را گفت یا آنها به مشهد سفر کردند شخص دیگری غیر از گوینده و شنونده کار را انجام می دهد در این صورت فعل به سوم شخص اشاره دارد.


نکته ۲: اگر گوینده شنونده و یا دیگری یک نفر باشد به آن مفرد می کنیم ولی اگر  از یک نفر بیشتر باشد به آن جمع می گوییم.

بنابراین:

شخصمفردجمع
اول شخصرفتم(من)رفتیم(ما)
دوم شخصرفتی(تو)رفتید(شما)
سوم شخصرفت(او)رفتند(آنها/ایشان)

نکته ۳: در املای کلمات مرکب، نوشتن هر دو شکل جدا و سرهم نویسی درست است مانند:خوشحال➖خوش حال/کتابخانه➖کتاب خانه/و...

کلمه صلاح به معنی خیر و نیکی و کلمه سلاح به معنی ابزار جنگ است. در هنگام نوشتن املا به تلفظ و معنی آنها دقت کنیم.

دانش زبانی فارسی ____ درس ۱۰

نکته ۱: می‌دانیم که فعل مهمترین جزء جمله است. فعل ویژگی‌هایی دارد که یکی از آنها زمان است. زمان های فعل عبارتند از گذشته(ماضی)حال(مضارع) و آینده(مستقبل).

مثال:◀️ دانش آموز برای قدردانی از معلم خود نامه نوشت.(ماضی=گذشته)

دانش آموز برای قدردانی از معلم خود نامه می نویسد.(مضارع=حال)

دانش آموز برای قدردانی از معلم خود نامه خواهد نوشت.(مستقبل=آینده)

گذشته= دیروز➖نوشت

حال= امروز➖می نویسد

آینده= فردا➖خواهد نوشت


نکته ۲: قالب شعری قطعه⬅️ قطعه شعری است که مصراع های دوم همه ی بیت های آن هم قافیه هستند.

__________                  __________🔺️

__________                  __________🔺️

__________                 __________🔺️

در قطعه به موضوعاتی مانند پند و اندرز و مسائل اخلاقی و اجتماعی می پردازند.

معروف ترین قطعه سرای معاصر پروین اعتصامی است.

مثال👇👇

چه خوش گفت زالی به فرزند خویش/ چو دیدش پلنگ افکن و پیلتن

گر از عهد خردیت یاد آمدی/ که بیچاره بودی در آغوش من

نکردی در این روز برمن جفا/ که تو شیرمردی و من پیرزن


نکته۳: یکی از راه های تشخیص شکل درست املای کلمه ها علاوه بر توجه به معنا دقت در رسم الخط رایج زبان است مانند: خواهش، بالاخره و...

کلمه فراغ  به معنی آسودگی و کلمه ی فراق به معنی جدایی است تشخیص درست این دو کلمه در هنگام املا از راه مهارت شنیدن و معنی جمله میسر است.

دانش زبانی فارسی ____ درس ۹

نکته ۱: به فعل های است بود شد گشت گردید و هم خانواده آنها فعل های اسناد می‌گویند. وقتی فعل اسنادی باشد جمله ما سه جزئی با مسند خواهد بود.

نهاد ➕ مسند ➕ فعل اسنادی


نکته ۲: مسند کلمه است که قبل از فعل اسنادی و در جواب سوال چجور ، چطور، چگونه،➕ فعل می آید.

مثال◀️ زهرا(نهاد) شاد(مسند) بود(اسنادی).


نکته۳: در نوشتن املای ۲ کلمه گذاردن و گزاردن نباید این دو را با هم اشتباه کرد گزاردن به معنای ادا کردن به جای آوردن و گذاردن به معنای نهادن و قرار دادن است.

بهتر است هنگام شنیدن نشانه اختصاری در املا، شکل نوشتاری کامل آنها نوشته شود مانند ((ص)) صلوات الله علیه

دانش زبانی فارسی ____ درس ۸

نکته ۱: به فعل هایی مانند است بود شد گشت گردید و هم خانواده های آن مانند می گردد باشد خواهد بود می شود و غیره که برای نسبت دادن چیزی به چیزی به کار می روند فعل اسنادی می گویند.


نکته ۲: هنگام نوشتن فعل های ماضی سوم شخص جمع مراقب باشیم آن ها را به شکل صحیح نوشتاری بنویسیم مانند:خوردند به جای خوردن‌.

کلماتی مانند عیسی موسی مصطفی و غیره باید به همین شکل نوشته شوند هرچند تلفظ آنها متفاوت از شکل نوشتاری آنهاست.

دانش زبانی فارسی ____ درس ۷

نکته ۱: همانطور که پیش تر گفتیم فعل اصلی ترین بخش یک جمله است برخی از فعل ها با آوردن نهاد جمله می سازند که معنی کاملی دارد و بعضی دیگر با گرفتن مفعول جمله کامل می سازند. گروهی دیگر با گرفتن متمم معنای کاملی می سازند


نکته۲: متمم= اسمی که بعد از حرف اضافه می آید.

حروف اضافه عبارتند از: در،به،با،از،برای،بدون،چو،همچون،بهر،از بهر،مانندو...

مثال ۱: او به(حرف اضافه)   مدرسه(متمم) رفت

مثال۲: پرید از(حرف اضافه) شاخکی(متمم) بر(حرف اضافه) شاخساری(متمم)/ گذشت از(حرف اضافه) بامکی(متمم) بر(حرف اضافه) جو کناری(متمم)


نکته 3: گروهی از فعل ها علاوه بر نهاد و فعل،به بخش های دیگری مانند مفعول و متمم احتیاج دارند.

مثال:برادرم(نهاد) توپ(مفعول) را به احسان(متمم) داد(فعل).

بعضی از فعل هایی که احتیاج به مفعول و متمم دارند، عبارتند از: شنید،خرید،بخشید،داد،فروخت،گرفت،گفت،آموخت و...

نکته 4:در شعر برای ایجاد زیبایی و تاثیر گذاری و یا حفظ وزن و آهنگ شعر جای اجزای سخن مثل فعل و نهاد تغییر می کند. ترتیب قرار گرفتن اجزای جمله در فارسی این گونه است که نهاد همیشه در اول جمله و فعل همواره در آخر جمله قرار می گیرد و بین این دو جز بقیه ی اجزا مانند مفعول و متمم و مسند قرار می گیرند.

مثال:نمودش بس که دور آن راه نزدیک/شدش گیتی به پیش چشم تاریک

که اگر به نثر برگردانیم این گونه می شود: آن راه نزدیک،آن قدر دور به نظرش رسید که دنیا پیش چشم او تاریک شد. به این کار «بازگردانی»  گفته می شود.


نکته 5: کلمه های مخفف (کوتاه شده) معمولا باید به همان صورتی که تلفظ و شنیده می شوند، نوشته شوند.

بعضی از کلمه ها دو املایی اند؛ یعنی به دو شکل نوشته می شوند، مانند: اتو،اطو ⬅️ بلوار،بولوار

دانش زبانی فارسی ____ درس ۶

نکته ۱: اصلی ترین بخش یک جمله فعل است. بعضی از فعل ها با آمدن نهاد معنایشان کامل می شود و احتیاج به بخش دیگری ندارند.مانند:علی(نهاد)   آمد(فعل)  .مریم(نهاد)   رفت(فعل).

 به فعل این گونه جملات، فعل ناگذر می‌گویند. فعل هایی مانند تابید، پرید، جوشید، دوید و...ناگذر هستند.

بعضی از فعل ها برای کامل شدن معنیشان جزئی مانند مفعول دارند. به این گونه فعل ها که علاوه بر نهاد به مفعول نیز احتیاج دارند،فعل گذرا می گویند.

البته فعل های گذرا انواع دیگری هم دارد که در درس های بعد به آنها اشاره  می شود.

روش یافتن مفعول در جمله: آ)قبل از را می آید.مثال:مسعود کتاب(مفعول) را آورد.

ب)هر کلمه ای که را بپذیرد.کتابی خواندم⬅️کتابی(مفعول) را خواندم

پ) در جواب سوال چه کسی را یا چه چیزی را+فعل می آید.

مثال: بار نخست دیدم شهر قدیمی ری= چه چیزی را دیدم؟ شهر قدیمی ری (مفعول)

بعضی از فعل های گذرا به مفعول عبارتند از برد بست ، ساخت ، پوشید ، چشید دوخت و...


نکته۲: هرگاه نویسنده بخواهد بر چیزی تأکید کند آن را تکرار می کند.

این تکرار آگاهانه بر تأثیر سخن می افزاید شاعران از تکرار برای زیباسازی و تاثیرگذاری شعر استفاده می کنند. حتی گاه به تکرار یک بیت در شعر می پردازند.

مثال: جمعه های سوت و کور جمعه های بی حادثه و جمعه  های دلتنگی همه تو را به یادم می آورد.


نکته ۳: در نوشتن املا دقت و سرعت موجب می شود تا متن آن به دور از هرگونه خطا باشد.

واژه های هم آوا مثل حیات و حیاط از مباحث دشوار املایی است شناخت شکل درست آن ها به معنا و کاربردشان در جمله وابسته است.

دانش زبانی فارسی ____ درس ۴

نکته ۱: به این جمله ها توجه کنید:

آ)آقای مدیر آمد.

ب)خواهرم خوشحال شد.

در مثال (آ) آمد، فعل جمله است و انجام کاری را نشان می دهد و در مثال (ب) است،فعل جمله است و صفت یا حالتی را نشان میدهد پس فعل ها دو دسته اند:۱- کاری انجام می دهند ۲- صفت یا حالتی را نشان میدهند.

 به فعل هایی که صفت یا حالتی را نشان میدهند فعل اسنادی می گویند و این فعل ها عبارتند از:است.بود.شد.گشت.گردید و هم خانواده ی آنها.

نکته ۲:نهاد چیست؟

 کلمه یا گروهی از کلمات هستند که درباره ی آن خبر می دهیم. به عبارتی دیگر، وی کلمه هایی که معمولا در ابتدای جمله می آیند و انجام کاری و داشتن حالت با آنها نسبت داده می شود نهاد می گویند.

به این جمله ها توجه کنید:

آ)دوست،نعمت بزرگی است.

ب) هوا سرد است.

در مثال (آ) اگر بپرسیم چه کسی نعمت بزرگی است؟ دوست پاسخ ما خواهد بود و در مثال ب اگر بپرسیم چه چیزی سرد است؟ هوا جوابمان خواهد بود.

برای پیدا کردن نهاد،از جمله می پرسیم چه کسی؟ یا چه چیزی؟

مثال: نرگس آمد. چه کسی؟ نرگس

بروسلی استاد هنرهای رزمی بود. چه کسی؟بروسلی


نکته ۳: کتاب درسی فارسی می تواند یکی از منابع شناخت املای واژگان باشد

یکی از راههای تقویت املا پرورش مهارت خوب گوش دادن است.

دانش زبانی فارسی ____ درس ۳

نکته۱: فعل⬅️ واژه ای است که معمولاً در پایان جمله می آید.

فیلم بخش اصلی معنای جمله و انتقال دهنده پیام است؛ بنابراین فعل مهمترین بخش هر جمله است به دو مثال زیر توجه کنید👇👇

۱- همه دانش آموزان با دیدن این منظره در کلاس درس.         ۲-می گویم. 

در جمله دوم که فقط از فعل تشکیل شده ما معنی را متوجه می شویم و معنی کامل است اما در جمله اول با اینکه از چند واژه تشکیل شده است چون فعل وجود ندارد معنی کاملی ندارد.


نکته۲.زبان و ادبیات= هرگاه بخواهیم مقصود خود را بیان کنیم از زبان استفاده می کنیم اما وقتی بخواهیم همان مقصود و منظور را زیبا تر و تاثیرگذارتر بگوییم از ادبیات بهره می گیریم برای آنکه بخواهیم زیباتر بنویسیم و مقصود خود را ادبی بگوییم باید از آرایه های ادبی مانند تشبیه تشخیص تضاد کنایه و... استفاده کنیم.

مثال: خورشید طلوع کرد.⬅️زبان

خورشید به چهره شهر لبخند زد.⬅️ادبیات


نکته۳:

در نوشتن املا به نحوه تلفظ و مطابقت آن با شکل نوشتاری دقت شود

پس از پایان املاء متن را یک بار دیگر مرور کنید.

 

دانش زبانی فارسی ____ درس ۲

نکته ۱ : جمله از نظر مفهوم و پیام به چهار دسته تقسیم می شود:

۱-خبری: جمله ای است که درباره موضوع وقوع کاری خبر می دهد مانند علی به خانه آمد

۲-امری: جمله ای است که انجام دادن کاری یا داشتن حالتی را درخواست می کند مانند به حرف‌های مربی توجه کن

۳-پرسشی: جمله ای است که درباره مسئله یا موضوعی سوال میکند مانند چرا دیر رسیدی؟

۴-عاطفی: جمله ای است که یکی از عواطف انسانی مانند تعجب و تاسف خوشنودی آرزو خشم و... را می رساند مانند:چه هوای خوبی!/چه گل زیبایی!


نکته ۲: به واژه های زیر توجه کنید:

۱)فهم.مفهوم.مفاهیم.            ۲)عجب‌.تعجب.عجایب.       

۳)طفل.اطفال.طفولیت.

واژه های بالا هم خانواده اند زیرا:   ۱- ریشه و حروف اصلی آنها یکی است  مثلاً در گروه اول  فهم  و در گروه دوم  عجب  و در گروه سوم  طفل  ریشه اصلی کلمات است ۲- از نظر معنی واژه های هر دسته معنای نزدیک به هم دارند.

 به واژه های هم ریشه که ارتباط معنایی دارند واژه های هم خانواده می گویند.

مثال: اعجاز.معجزه.عجوزه--->عجز.   

وداع.تودیع.ودیعه--->ودع

جاذبه.مجذوب.جذاب--->جذب


نکته۳: املا در دوره اول متوسطه شامل دو بخش است:

متن املا به صورت تقریری( گفتن یا بیان کردن)

فعالیت هایی که هدف تقویت املا و درست نویسی دارند.

دانش زبانی فارسی ____ درس ۱

نکته ۱:به بیت های زیر توجه کنید.

((زنگ تفریح را که زنجره زد))           ((باز هم در کلاس غوغا شد))

((هر یک از بچه ها به سویی رفت))     ((و معلم دوباره تنها شد))


هریک از عبارت های داخل پرانتز دارای معنی کامل است به این بخش ها جمله می گویند هنگام سخن گفتن یا نوشتن برای انتقال پیام به شنونده یا خواننده از جمله استفاده می شود.

تعداد جمله: برای یافتن تعداد جمله باید به نکته های زیر توجه کنیم.

۱- فعل های موجود در یک بیت یا عبارت یک جمله به حساب می آیند‌.

مثال: علی به خانه آمد و رفت--->۲ جمله

۲- فعل های حذف شده جزئی از جمله به حساب می آیند.

مثال: هنر چشمه زاینده است و دولت پاینده(است)----> ۲ جمله

۳- شبه جمله ها به تنهایی یک جمله به حساب می آیند.

شبه جمله بر دو نوع است ۱- منادا  ۲- اصوات

منادا کلمه ای که مورد خطاب صدا و ندا قرار میگیرد منادا نام دارد

حرف های ندا عبارتند از(ای-یا-ا)

مثال: ای(حرف ندا)       کمیل(منادا)    گنجوران مال مرده اند

بچه ها آرزوی من این است--( ای )   بچه ها(منادا)    آرزوی من این است (در این جمله منادا همراه حرف ندا نیامده است)

اصوات: واژگانی هستند که ما برای حالت هایی نظیر:آرزو،شادی،غم و... استفاده می کنیم. مهمترین اصوات عبارتند از آفرین،مرحبا،به به،خوشا،افسوس،آه،دریغ،سلام،بله،آری و...

مثال: آه (اصوات)   دست پسرم یافت(فعل)  خراش---> ۲جمله

نکته ۲ : تشخیص شکل صحیح حروف و درست نویسی از اهداف املا است.

در هنگام نوشتن املا از به کار بردن واژه های هم آوا به جای یکدیگر پرهیز شود.